Portret rodzinny Jana III,  Henri Gascar, 2 poł. XVII w. ,  Kraków, Państwowe Zbiory Sztuki na Wawelu
Główna Konkurs Moda i obyczaje Ubiory polskie Ubiory obce Tkaniny Słownik Bibliografia Inne
Ubiory polskie
Galeria portretów
Ubiory męskie
O formie i kroju polskich ubiorów
Żupan
Delia
Ferezja
Bekiesza
Kontusz
Czechman
Kiereja
Pasy w męskim ubiorze polskim w XVII wieku
Biżuteria i ozdoby ubioru polskiego w XVII wieku
Znalezione pod podszewką
Tajniki malowanej rekonstrukcji
Kopia kaftana Jana III
Kopia kaftana Jana III ze zbiorów Museum of Applied Arts w Budapeszcie
Elżbieta Litwiniak
Kopia kaftana powstała na potrzeby III edycji projektu Wilanów dla młodych talentów, którego kuratorką jest Pani Maria Zielińska – kustosz Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie.
Integralną częścią projektu jest konkurs Ubiory na dworze Króla Jana III przeznaczony dla uczniów, studentów, absolwentów uczelni artystycznych, szkół projektowania ubioru, a także wszystkich, którzy pragną zaprezentować swój talent i pomysłowość, odtwarzając historyczne stroje lub tworząc własne niepowtarzalne kreacje inspirowane ubiorami, jakie nosili król Jan III i jego otoczenie.
Badania nad tzw. kaftanem Sobieskiego datowanym na 1660-1670r., a także nad innymi zabytkami węgierskimi z tego okresu, takimi jak mente czy dolmány, znajdującymi się w zbiorach Museum of Applied Arts przeprowadzone zostały w okresie od 23 do 26. 06. 2014r.
Nasi eksperci to Panie: Ewa Orlińska-Mianowska – kustosz Kolekcji Tkanin Muzeum Narodowego w Warszawie, Monika Janisz – adiunkt w Kolekcji Tkanin Muzeum Narodowego w Warszawie, Elżbieta Litwiniak – archeolog, rekonstruktor historyczny i Maria Zielińska – kurator projektu Wilanów dla młodych talentów z Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie.
Badania obejmowały:
  • dokumentację tkaniny: pomiary, badanie struktury splotowej tkaniny wierzchniej i podszewki, szerokości brytu, wymiary raportu, ustalenie oryginalnego koloru
  • analizę sposobu szycia - łączenia poszczególnych części ubioru, szwy, wykończenia, pasmanteria, zapięcia
  • badanie i dokumentację kroju, w tym:
    • stan zachowania oryginalnych szwów (czy nie były przeszywane ponownie)
    • zdejmowanie formy i porównanie jej z żupanem, mente i dolmanem
    • dokumentację fotograficzną i rysunkową oraz uwagi w notatkach
Rezultatem przeprowadzonych badań są:
  • artykuły poświęcone kaftanowi oraz podobieństwom i różnicom męskich ubiorów węgierskich i polskich
  • Słownik etymologiczny nazw tkanin i ubiorów
  • bogata dokumentacja fotograficzna, która posłużyła do ilustracji wykładów poświęconych sposobom szycia i wykończenia ubiorów w XVII w.
  • wykonanie kopii kaftana Jana III Sobieskiego
Według karty opisowej zabytku jest to „kaftan, letnie mente”. Jedwab włoski, nici metalowe i jedwabne, broszowania, dł.128 cm / 135 cm, dł. Rękawa 45 cm, szer. Ramion 51 cm.
Według tradycji kaftan był własnością Jana Sobieskiego, króla Polski, który podarował go palatynowi Węgier księciu Pawłowi Esterházy’emu. Polski król i młody książę brali udział w walkach z Turkami. W 1683r., wspólna kampania pod Wiedniem związana została dobrą przyjaźnią. Możemy więc założyć, że jedwabny kaftan przeplatany złotem, zgodnie z ogólną praktyką ówczesnych czasów, w geście przyjaźni trafił jako prezent dla Pawła Esterházy’ego do jego skarbca, w którym prócz złota i srebra były również kaftany i płaszcze tureckie. Inwentarz skarbca Esterházych w roku 1725r. tak go opisuje: Jana Trzeciego króla polskiego, który był pod Wiedniem, kaftan letni o kolorze ciała przetykany złotymi kwiatami i z drobnymi złotymi guziczkami. Według katalogu wystawy z 1894r. w kaftanie pod podszewką znaleziono arkusz pergaminu z następującym opisem: " Fuit Serenissimi Haec vestis i Potentissimi Joannis III Polonarium regis, dum Turcam ab obsisioni Viennensi depelleret anno MDCLXXXIII".
Długi kaftan skrojony z włoskiego jedwabnego adamaszku niegdyś łososiowego – w kolorze ciała, obecnie w kolorze beżowo-złoto-żółtym. Tkanina broszowana jest metalowymi i jedwabnymi nićmi w układający się wzór szyszek i palmet o kształcie półksiężyców. We wzorze tkaniny widoczne są ponadto: sztyfty, kartusze i gałązki kwiatów. Kaftan cięty jest z prostokątów i trójkątów. Kliny boczne tyłu kaftana cięte są w odwrotnym kierunku tkaniny – kaftan ma zatem w tym miejscu wzór w przeciwną stronę. Prosty w ramionach. Rękaw pół-długi do łokcia. Rękawy wykrojone są z jednego kawałka tkaniny, co również powoduje odwrócenie wzoru tkaniny z przodu kaftana, podobnie jak w kaftanach tureckich z tego okresu. Kołnierz prosty wykładany. W biodrach widoczne są wybrzuszenia kroju tak, jak w kaftanach tureckich. Rozszerzający się ku dołowi, poszerzony dzwonowato. Z przodu obie poły skrojone pod kątem na skos, nałożone na siebie na całej długości materiału w ten sam sposób jak w kolekcji kaftanów tureckich w Muzeum Topkapi w Stambule i w londyńskim Muzeum Wiktorii i Alberta. Na górze, od szyi zapięcie na 30 guzików kulistych, filigranowych ze srebra złoconego gęsto naszywanych jeden pod drugim. Guzy zapinane są na pętelki z jedwabnych nici. Linia zapięcia nie biegnie równolegle wzdłuż brzegu, a na skos, co jest analogią do zapięć kaftanów tureckich. Podszewka zachowała się tylko w małych fragmentach na krawędziach obiektu. Pomiędzy warstwami tkaniny wierzchniej i podszewki widoczna jest warstwa ocieplająca. Według opisu z katalogu cała powierzchnia kaftana pierwotnie pikowana była watą bawełnianą i podszyta białą/jasną tkaniną o splocie płóciennym . Pikowanie szyte było w siatkę o kwadratach ok. 4,5 x 4,5 cm czerwoną jedwabną nicią. Podobnie szyte i pikowane były zabytki z XVI i XVII wieku zachowane w Muzeum Topkapi w Stambule. Przepikowane podszycie jest kolejnym podobieństwem ubioru wiązanego z osobą Sobieskiego ze strojami tureckimi, występuje ono zwłaszcza w kaftanach bojowych typu tegiłaja.
Po przeprowadzeniu badań i udokumentowaniu struktury tkaniny mogłyśmy podjąć decyzję o możliwości wykonania kopii stroju Sobieskiego. Okazało się, że koszty odtworzenia tkaniny z której został wykonany kaftan przerośnie nasze możliwości finansowe. Mamy w tym momencie do wyboru: albo musimy zadowolić się dokumentacją fotograficzną zabytku i formą wykroju, albo znajdziemy alternatywę. Zadecydowałyśmy o wykonaniu malowanej rekonstrukcji wzoru na tkaninie. Pracę tę wykonała Pani Anna Gnieciecka.
Dzięki wiedzy z badań w muzeum dobrane zostały właściwe tkaniny, odpowiednie nici do szycia i na pasmanterię, zamówione zostały guzy.
Materiały:
  • tkanina jedwabna
  • tkanina wełniana o płóciennym splocie na podszewkę
  • wypełnienie wełniane - watolina
  • nici jedwabne w odcieniu czerwieni
  • włóczka jedwabna w dwóch kolorach do wykonania: pętelek do zapięcia przy kaftanie oraz sznureczka do obszycia kołnierza
  • nici oplecione złota blaszką do wykonania pasmanterii przy zapięciu
  • guzy zrobione na zamówienie
  • ostre nożyczki, cieniutkie igły i szpilki do jedwabiu
  • widełki do zrobienia sznurka
Ściegi:
  • ścieg przed igłą prosty
  • ścieg za igłą
Pierwszy krok po dobraniu odpowiedniej tkaniny, to wykrojenie poszczególnych części ubioru.
Drugi krok, to malowanie wzoru.
Po namalowaniu wzoru przyszła kolej na szycie. Zarówno elementy z tkaniny wierzchniej jak podszewki zszywane są ze sobą ściegiem prostym przed igłą, wkłucie igły następuje co ok. 3-4 mm.
Wzdłuż długich brzegów podszewka z materiałem wierzchnim również połączona jest ściegiem prostym przed igłą.
Dolna krawędź kaftana oraz szwy na ramionach zszyte są ściegiem za igłą. Ścieg w tych miejscach jest gęściejszy, jakby chciano wzmocnić te miejsca bardziej niż inne.
Po umieszczeniu między warstwami tkaniny wierzchniej i podszewki warstwy ocieplającej przepikowałam poszczególne części kaftana. Pikowanie pokrywało cały kaftan. Szyte było w siatkę o kwadratach ok. 4,5 x 4,5 cm czerwoną jedwabną nicią. Wzdłuż długich brzegów kaftana, jego dolnej krawędzi oraz przy otworach kieszennych i krawędziach rękawów pikowanie jest gęściejsze: w pierwszym rzędzie co ok. 1,5-2 cm, w drugim rzędzie co ok. 2-3 cm.
Po przepikowaniu wszystkich części połączyłam je ze sobą ściegiem prostym przed igłą.
Teraz przyszedł czas na wykończenie. Sznureczki z jedwabnych nici do obszycia kołnierza i zrobienia pętelek wykonałam na widełkach.
Pasmanterię przykrywającą przyszycie guzów i pętelek, jednocześnie zdobiącą zapięcie, wykonałam z nici owiniętych złotą blaszką wg odpowiedniego schematu.
Na koniec pozostały ostatnie wykończenia i sesja zdjęciowa.
Integralną częścią projektu jest konkurs i wystawa pokonkursowa. Kaftan w czerwcu 2016 roku zostanie zaprezentowany na wystawie gdzie będzie można go zobaczyć.
© Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie 2015. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Deklaracja dostępności Wilanów dla Młodych Talentów

Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie zobowiązuje się zapewnić dostępność swojej strony internetowej zgodnie z przepisami ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych. Oświadczenie w sprawie dostępności ma zastosowanie do strony internetowej Wilanów dla Młodych Talentów.

  • Data publikacji strony internetowej:
  • Data ostatniej istotnej aktualizacji:

Status pod względem zgodności z ustawą

Strona internetowa jest niezgodna z ustawą o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych z powodu niezgodności lub wyłączeń wymienionych poniżej.

Treści niedostępne

  • Brak opisów alternatywnych do treści nietekstowych (np. zdjęć i ilustracji). Brakujące opisy są systematycznie uzupełniane. (1.1.1, A)
  • Treści na stronie nie mają jasnej struktury (nieprawidłowe użycie znaczników semantycznych) (1.3.1, A)
  • Strona jest oparta na tabeli i przez to nie jest zrozumiała dla osób z niepełnosprawnością wzroku (1.3.2, A)
  • Miejscami nie jest zapewniony wystarczający kontrast minimalny. (1.4.3, AA)
  • Przy powiększeniu do 200% tekst źle się wyświetla i w ogóle nie ma możliwości odczytania tekstu po prawej stronie (1.4.4, AA)
  • Jednoznakowych skrótów klawiszowych nie można wyłączyć ani przemapować. (2.1.4, A)
  • Brak możliwości pominięcia pewnych bloków strony. Nie działają skróty klawiaturowe. (2.4.1, A)
  • Tytuł jest identyczny na podstronach i na stronie głównej. (2.4.2, A)
  • Nie wszystkie elementy aktywne są opisane albo nie zawsze opis jest jednoznaczny. (2.4.4, A)
  • Stronę w danym serwisie można zlokalizować tylko za pomocą jednego sposobu. (2.4.5, AA)
  • Brak nagłówków (2.4.6, AA)
  • Brak znacznika lang="pl" (3.1.1, A; 3.1.2, AA)
  • Brak identyfikatorów bądź unikalnych identyfikatorów. (4.1.1, A)

Przygotowanie deklaracji w sprawie dostępności

  • Deklarację sporządzono dnia:
  • Deklarację została ostatnio poddana przeglądowi i aktualizacji dnia:

Deklarację sporządzono na podstawie oceny podmiotu zewnętrznego przeprowadzonej przez Spółdzielnia Socjalna FADO.

Informacje zwrotne i dane kontaktowe

  • Za rozpatrywanie uwag i wniosków odpowiada: Maria Zielińska.
  • E-mail: mzielinska@muzeum-wilanow.pl
  • Telefon: 785905734

Każdy ma prawo:

  • zgłosić uwagi dotyczące dostępności cyfrowej strony lub jej elementu,
  • zgłosić żądanie zapewnienia dostępności cyfrowej strony lub jej elementu,
  • wnioskować o udostępnienie niedostępnej informacji w innej alternatywnej formie.

Żądanie musi zawierać:

  • dane kontaktowe osoby zgłaszającej,
  • wskazanie strony lub elementu strony, której dotyczy żądanie,
  • wskazanie dogodnej formy udostępnienia informacji, jeśli żądanie dotyczy udostępnienia w formie alternatywnej informacji niedostępnej.

Rozpatrzenie zgłoszenia powinno nastąpić niezwłocznie, najpóźniej w ciągu 7 dni. Jeśli w tym terminie zapewnienie dostępności albo zapewnienie dostępu w alternatywnej formie nie jest możliwe, powinno nastąpić najdalej w ciągu 2 miesięcy od daty zgłoszenia. Jeżeli zapewnienie dostępności cyfrowej nie będzie możliwe, podmiot publiczny może zaproponować alternatywny sposób dostępu do informacji. W przypadku, gdy podmiot publiczny odmówi realizacji żądania zapewnienia dostępności lub alternatywnego sposobu dostępu do informacji, wnoszący żądanie może tą samą drogą złożyć skargę w sprawie zapewnienia dostępności cyfrowej strony internetowej, aplikacji mobilnej lub elementu strony internetowej.

Skargi i odwołania

Po wyczerpaniu wskazanej procedury skargę można złożyć również do Rzecznika Praw Obywatelskich.

Dostępność architektoniczna

  • Parking i najbliższy przystanek znajdują się w odległości ok. 300 m od pałacu.
    Z pobliskich przystanków autobusowych oraz parkingu do pałacu prowadzi kilka dróg. Bezpośrednio do muzeum dochodzi się po nierównej nawierzchni, która częściowo składa się z kamieni polnych (tzw. kocie łby), częściowo jest to nawierzchnia HanseGrand. 
  • Ze strony muzeum można pobrać plan pałacu i ogrodów z zaznaczonymi trudnościami oraz udogodnieniami architektonicznymi. Na planie zaznaczone są najwygodniejsze trasy dojścia do pałacu z najbliższych przystanków autobusowych oraz z parkingu.
  • Najdogodniejszym przejściem są pasy z sygnalizacją świetlną znajdujące się przy barze McDonald. Przechodzimy na drugą stronę ulicy, dochodzimy do ogrodzenia, po czym kierujemy się w prawo i cały czas idziemy prosto chodnikiem. Po drodze po lewej stronie mijamy szereg budynków oraz kościół, za którym zaczyna się teren muzeum.
  • Opis dojścia z pętli autobusowej do kasy a następnie do pałacu dostępny jest również w formacie tekstowym oraz jako opis słowny w formacie mp3.
  • Kasa muzeum znajduje się w budynku przy ul. St. Kostki Potockiego. Do środka wchodzi się po schodach. Dla osób z trudnościami w poruszaniu się przed kasą umieszczony jest słupek ze specjalnym przyciskiem. Po naciśnięciu przycisku pracownik kasy zgłosi się do Państwa.
  • Wejście do pałacu dostępne dla osób z niepełnosprawnością ruchową znajduje się w prawym skrzydle pałacu (od Sieni Zielonej).
  • Dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich dostępne są parter pałacu oraz park. Muzeum dysponuje rampami rozkładanymi ułatwiającymi wjazd i wyjazd z pałacu oraz poruszanie się po parterze pałacowym. WAŻNE! Ze względu na historyczny charakter miejsca jeszcze nie wszystkie progi zostały usunięte, a długość ramp, jakie możemy zastosować w obecnych warunkach, pozwala na osiągnięcie kąta nachylenia przy wjeździe i wyjeździe wynoszącego 24%. Dlatego osoby poruszające się na wózkach inwalidzkich proszone są o przyjście do muzeum wraz z osobą towarzyszącą.
  • Uwaga! Ze względu na przejściowe trudności techniczne osoby poruszające się na wózkach elektrycznych czasowo nie mają możliwości wjazdu do pałacu. Niedogodności zostaną jak najszybciej usunięte.
  • Pierwsze piętro pałacu i Sala Uczt oraz poziom -1 nie są dostępne dla osób z niepełnosprawnością ruchową, w szczególności poruszających się na wózkach.
  • W każdym pomieszczeniu w pałacu znajduje się krzesło, z którego może skorzystać osoba potrzebująca odpoczynku.
  • W Galerii Północnej, Galerii Południowej oraz w Salonie Malinowym przygotowane zostały dodatkowe miejsca do siedzenia.
  • Toaleta dostosowana do potrzeb osób poruszających się na wózkach inwalidzkich znajduje się w Ogrodzie Różanym.
  • Do budynku i wszystkich jego pomieszczeń można wejść z psem asystującym i psem przewodnikiem.
stat