Portret rodzinny Jana III,  Henri Gascar, 2 poł. XVII w. ,  Kraków, Państwowe Zbiory Sztuki na Wawelu
Główna Konkurs Moda i obyczaje Ubiory polskie Ubiory obce Tkaniny Słownik Bibliografia Inne
Ubiory polskie
Galeria portretów
Ubiory męskie
O formie i kroju polskich ubiorów
Żupan
Delia
Ferezja
Bekiesza
Kontusz
Czechman
Kiereja
Pasy w męskim ubiorze polskim w XVII wieku
Biżuteria i ozdoby ubioru polskiego w XVII wieku
Znalezione pod podszewką
Tajniki malowanej rekonstrukcji
Kopia kaftana Jana III
Tajniki malowanej rekonstrukcji
Anna Gnieciecka
Co zrobić, gdy nie można znaleźć tkaniny z określonym wzorem odpowiedniej tkaniny wzorzystej do wykonania rekonstrukcji historycznego ubioru? To pytanie nurtuje wiele osób zajmujących się odtwarzaniem dawnych strojów.
Istnieje kilka możliwości. Można spróbować wydrukować dany wzór. Jednak brak kontroli nad tym procesem może spowodować, że nadruk będzie odmienny od oryginału. Jest też możliwość wytkania materiału na zamówienie, będącego dokładną kopią oryginału. W ten sposób wykonano rekonstrukcję tkanin z weluru wzorzystego z XVIII wieku, stanowiących obicia ścienne w Sypialni Króla. Nowe tkaniny wytkano w Fondazione Arte della Seta Lisio we Florencji. Przygotowania i proces tkania nowych obić przedstawiły Barbara Czaja-Szewczak i Julie Holyoke w artykułach: XVIII-wieczne tkaniny ścienne z Sypialni Króla i ich współczesne rekonstrukcje oraz Rekonstrukcja weluru wzorzystego wykonana przez Fondazione Lisio do Sypialni Króla, część II, zamieszczonych w Wilanowskim informatorze konserwatorskim 2013 (s. 29‒52). Jest to jednak sposób bardzo kosztowny i długotrwały. Metodą bardzo dokładnego i niedrogiego imitowania motywów tkaniny, nad którą można mieć pełną kontrolę, jest wykonanie malowanej rekonstrukcji wzoru.
W tym artykule przedstawimy sposób wykonania malowanej rekonstrukcji wzoru tkaniny z kaftana Jana III Sobieskiego ze zbiorów Muzeum Sztuk Dekoracyjnych w Budapeszcie (nr inw. 236/1957). Według informacji znajdujących się na stronie tego muzeum ubiór został uszyty między 1660 a 1670 rokiem z włoskiego jedwabnego adamaszku.
Adamaszki najczęściej były jednobarwnymi tkaninami jedwabnymi, które charakteryzują się połyskliwym tłem i matowym wzorem. Kontrast ten uzyskiwano dzięki zastosowaniu różnych splotów tkackich. Tak też jest w wypadku tkaniny kaftana Jana III Sobieskiego, gdzie tło jest gładkie i błyszczące, a wzór matowy. Choć należy zauważyć, że w zależności od kąta padania światła tło może być matowe, a wzór błyszczący.
Niekiedy adamaszki mają wątki dodatkowe z nici z oplotem metalowym lub jedwabnym  w tkaninie kaftana występują wątki z oplotem metalowym w kolorze starego złota oraz wątek z zielonego jedwabiu.
Rysunek ornamentów na tkaninie kaftana jest rozbudowany, szczegółowy i wypełnia całą powierzchnię tkaniny. Całość jest zrównoważona i harmonijna. Kompozycja motywów ma układ otwarty i jest symetryczna względem osi pionowej. Motywy znajdują się w układzie alternującym  występują naprzemiennie w mijających się rzędach, z przesunięciem o jeden względem poprzedniego rzędu. Raport tkaniny składa się z kilku elementów dekoracyjnych: kartuszy, stojących prostokątów, dwóch rodzajów ulistnionych i ukwieconych gałązek oraz elementów zbliżonych kształtem do szyszek i półksiężyców wytkanych nićmi z oplotem metalowym, obecnie w kolorze starego złota.
Pierwszym krokiem do wykonania malowanej rekonstrukcji jest znalezienie odpowiedniej tkaniny, na której zostanie namalowany wzór. W miarę możliwości powinna być ona taka sama lub jak najbardziej zbliżona do oryginału – w tym wypadku naturalny jedwab, lekko sztywny i niezbyt gruby. Kaftan pierwotnie był koloru cielistego, teraz ma kolor żółtawobeżowy. Kolor tkaniny, z której wykonano rekonstrukcję, dobrano do obecnej barwy kaftana. Kupno jedwabiu w stosownym kolorze nie zawsze jest łatwe, mimo dosyć dużego wyboru tkanin jedwabnych na rynku. W wypadku tkanin z włókien naturalnych istnieje również możliwość ufarbowania na odpowiedni kolor, pasujący do oryginału. Kopię kaftana Jana III Sobieskiego uszyto z naturalnego jedwabiu w kolorze beżowozłotym.
Drugim niezwykle ważnym etapem jest opracowanie wzoru tkaniny. Należy określić wysokość i szerokość raportu, który wynosi 18‒18,5 x 12,7‒13 cm. Następnie trzeba odrysować wzór na przezroczystej folii, zeskanować, poddać obróbce komputerowej i wydrukować.
Trzeci etap to dobór odpowiednich farb do wykonania malowanej rekonstrukcji. Na rynku dostępne są akrylowe farby różnych firm do wszystkich rodzajów tkanin oraz farby wodne ‒ specjalnie do malowania na jedwabiu. Po przeprowadzonych próbach okazało się, że najlepsze efekty uzyskano, stosując uniwersalne, nietoksyczne farby akrylowe do tkanin, które nawet po stosunkowo dużym rozwodnieniu nie rozmywają się na powierzchni tkaniny, w przeciwieństwie do farb do jedwabiu. Przygotowano farbę w kolorze żółtobeżowym, nieco ciemniejszym od koloru tkaniny. Elementy, które na tkaninie kaftana są wykonane z nici z oplotem metalowym (szyszki i półksiężyce), namalowano stosując farbę do tkanin w kolorze starego złota. W co drugim motywie szyszki i półksiężyca występują jedwabne wątki w kolorze zielonym, toteż sporządzono farbę w odpowiednim odcieniu.
Przygotowane farby nieznacznie rozwodniono, tak aby uzyskać odpowiednią konsystencję  płynną, lecz niezbyt gęstą. Farby akrylowe okazały się bardzo wydajne, do namalowania wzoru na wszystkich fragmentach wykroju kaftana w zupełności wystarczyły słoiczki farb o pojemności 50 ml.
Wzór wykonany farbą jest matowy i w zależności od kąta padania światła staje się bardziej lub mniej widoczny, co jest ogromną zaletą, gdyż tkanina oryginału to adamaszek, gdzie wzór także uwidacznia się pod różnymi kątami padania światła. Dlatego istotne było odpowiednie przygotowanie farby, tak aby jej kolor jak najlepiej oddawał kolor motywów i charakter tkaniny kaftana.
Gdy materiały zostały przygotowane, można było przystąpić do najważniejszego etapu prac – malowania wzoru. Niezbędny do wykonywania malowanej rekonstrukcji jest stół z podświetlanym blatem. Wcześniej skrojone fragmenty kaftana ułożono na folii z odrysowanym wzorem, zwracając szczególną uwagę na kierunek układania się motywów. Niezmiernie ważne było to, aby na wszystkich fragmentach tkaniny, zwłaszcza przy krawędziach i szwach, wzór układał się tak jak na kaftanie Jana III Sobieskiego. Następnym istotnym czynnikiem, który należało wziąć pod uwagę, była łamana linia wzoru. W związku z tym należało tak namalować poszczególne motywy, aby zachować ukośne linie.
Bardzo cienkie pędzelki idealnie sprawdziły się przy malowaniu cienkich, ukośnych linii. Plastyczność motywów uzyskano poprzez zróżnicowanie kolorystyczne linii  niektóre są ciemniejsze, inne jaśniejsze, co sprawia, że dany fragment tkaniny nie jest płaski i monotonny. Przy wykonywaniu malowanej rekonstrukcji wzoru należało zachować wielką ostrożność, gdyż podczas malowania nie można popełnić żadnych błędów ani wprowadzać poprawek.
Wykonanie malowanej rekonstrukcji tak szczegółowego, skomplikowanego wzoru było czynnością pracochłonną i długotrwałą, która mimo to okazała się bardzo przyjemna i przyniosła wiele satysfakcji.
Informacje techniczne:
  • Do wykonania odrysów na folii przydatne są cienkopisy różnej grubości linii, np. firmy Faber-Castell (Multimark 1523 permanent, grubość linii S), którymi można pisać po niemal każdej gładkiej powierzchni i które są odporne na zmywanie.
  • Jeśli nie dysponujemy profesjonalnym stołem z podświetlanym blatem, można samemu go skonstruować. Na kobyłkach lub innych podpórkach można położyć płytę z przezroczystego pleksi, do której od spodu należy przymocować źródło światła o niezbyt dużej mocy. Przy mocnym oświetleniu malowane motywy nie są dostatecznie widoczne i nie ma odpowiedniej kontroli nad ich grubością, także oczy szybko się męczą.
  • Kolor żółtobeżowy uzyskano, mieszając farby firmy Fevicryl w kolorach: Yellow ochre, Chrome yellow, Burnt sienna. Do uzyskania odpowiedniego odcienia zielonego wymieszano farby w kolorach Olive green i Yellow ochre. Elementy, które na tkaninie kaftana są wykonane z nici z oplotem metalowym (szyszki i półksiężyce), namalowano stosując farbę do tkanin firmy Nerchau (seria Textile Art) w kolorze starego złota (802 Gold).
  • Motywy wzoru wykonano pędzelkami firmy Daley-Rowney z miękkiego, syntetycznego włosia w rozmiarze 000 i 00, natomiast elementy ‒ złotą farbą pędzelkami w rozmiarze 1 i 2.
© Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie 2015. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Deklaracja dostępności Wilanów dla Młodych Talentów

Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie zobowiązuje się zapewnić dostępność swojej strony internetowej zgodnie z przepisami ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych. Oświadczenie w sprawie dostępności ma zastosowanie do strony internetowej Wilanów dla Młodych Talentów.

  • Data publikacji strony internetowej:
  • Data ostatniej istotnej aktualizacji:

Status pod względem zgodności z ustawą

Strona internetowa jest niezgodna z ustawą o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych z powodu niezgodności lub wyłączeń wymienionych poniżej.

Treści niedostępne

  • Brak opisów alternatywnych do treści nietekstowych (np. zdjęć i ilustracji). Brakujące opisy są systematycznie uzupełniane. (1.1.1, A)
  • Treści na stronie nie mają jasnej struktury (nieprawidłowe użycie znaczników semantycznych) (1.3.1, A)
  • Strona jest oparta na tabeli i przez to nie jest zrozumiała dla osób z niepełnosprawnością wzroku (1.3.2, A)
  • Miejscami nie jest zapewniony wystarczający kontrast minimalny. (1.4.3, AA)
  • Przy powiększeniu do 200% tekst źle się wyświetla i w ogóle nie ma możliwości odczytania tekstu po prawej stronie (1.4.4, AA)
  • Jednoznakowych skrótów klawiszowych nie można wyłączyć ani przemapować. (2.1.4, A)
  • Brak możliwości pominięcia pewnych bloków strony. Nie działają skróty klawiaturowe. (2.4.1, A)
  • Tytuł jest identyczny na podstronach i na stronie głównej. (2.4.2, A)
  • Nie wszystkie elementy aktywne są opisane albo nie zawsze opis jest jednoznaczny. (2.4.4, A)
  • Stronę w danym serwisie można zlokalizować tylko za pomocą jednego sposobu. (2.4.5, AA)
  • Brak nagłówków (2.4.6, AA)
  • Brak znacznika lang="pl" (3.1.1, A; 3.1.2, AA)
  • Brak identyfikatorów bądź unikalnych identyfikatorów. (4.1.1, A)

Przygotowanie deklaracji w sprawie dostępności

  • Deklarację sporządzono dnia:
  • Deklarację została ostatnio poddana przeglądowi i aktualizacji dnia:

Deklarację sporządzono na podstawie oceny podmiotu zewnętrznego przeprowadzonej przez Spółdzielnia Socjalna FADO.

Informacje zwrotne i dane kontaktowe

  • Za rozpatrywanie uwag i wniosków odpowiada: Maria Zielińska.
  • E-mail: mzielinska@muzeum-wilanow.pl
  • Telefon: 785905734

Każdy ma prawo:

  • zgłosić uwagi dotyczące dostępności cyfrowej strony lub jej elementu,
  • zgłosić żądanie zapewnienia dostępności cyfrowej strony lub jej elementu,
  • wnioskować o udostępnienie niedostępnej informacji w innej alternatywnej formie.

Żądanie musi zawierać:

  • dane kontaktowe osoby zgłaszającej,
  • wskazanie strony lub elementu strony, której dotyczy żądanie,
  • wskazanie dogodnej formy udostępnienia informacji, jeśli żądanie dotyczy udostępnienia w formie alternatywnej informacji niedostępnej.

Rozpatrzenie zgłoszenia powinno nastąpić niezwłocznie, najpóźniej w ciągu 7 dni. Jeśli w tym terminie zapewnienie dostępności albo zapewnienie dostępu w alternatywnej formie nie jest możliwe, powinno nastąpić najdalej w ciągu 2 miesięcy od daty zgłoszenia. Jeżeli zapewnienie dostępności cyfrowej nie będzie możliwe, podmiot publiczny może zaproponować alternatywny sposób dostępu do informacji. W przypadku, gdy podmiot publiczny odmówi realizacji żądania zapewnienia dostępności lub alternatywnego sposobu dostępu do informacji, wnoszący żądanie może tą samą drogą złożyć skargę w sprawie zapewnienia dostępności cyfrowej strony internetowej, aplikacji mobilnej lub elementu strony internetowej.

Skargi i odwołania

Po wyczerpaniu wskazanej procedury skargę można złożyć również do Rzecznika Praw Obywatelskich.

Dostępność architektoniczna

  • Parking i najbliższy przystanek znajdują się w odległości ok. 300 m od pałacu.
    Z pobliskich przystanków autobusowych oraz parkingu do pałacu prowadzi kilka dróg. Bezpośrednio do muzeum dochodzi się po nierównej nawierzchni, która częściowo składa się z kamieni polnych (tzw. kocie łby), częściowo jest to nawierzchnia HanseGrand. 
  • Ze strony muzeum można pobrać plan pałacu i ogrodów z zaznaczonymi trudnościami oraz udogodnieniami architektonicznymi. Na planie zaznaczone są najwygodniejsze trasy dojścia do pałacu z najbliższych przystanków autobusowych oraz z parkingu.
  • Najdogodniejszym przejściem są pasy z sygnalizacją świetlną znajdujące się przy barze McDonald. Przechodzimy na drugą stronę ulicy, dochodzimy do ogrodzenia, po czym kierujemy się w prawo i cały czas idziemy prosto chodnikiem. Po drodze po lewej stronie mijamy szereg budynków oraz kościół, za którym zaczyna się teren muzeum.
  • Opis dojścia z pętli autobusowej do kasy a następnie do pałacu dostępny jest również w formacie tekstowym oraz jako opis słowny w formacie mp3.
  • Kasa muzeum znajduje się w budynku przy ul. St. Kostki Potockiego. Do środka wchodzi się po schodach. Dla osób z trudnościami w poruszaniu się przed kasą umieszczony jest słupek ze specjalnym przyciskiem. Po naciśnięciu przycisku pracownik kasy zgłosi się do Państwa.
  • Wejście do pałacu dostępne dla osób z niepełnosprawnością ruchową znajduje się w prawym skrzydle pałacu (od Sieni Zielonej).
  • Dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich dostępne są parter pałacu oraz park. Muzeum dysponuje rampami rozkładanymi ułatwiającymi wjazd i wyjazd z pałacu oraz poruszanie się po parterze pałacowym. WAŻNE! Ze względu na historyczny charakter miejsca jeszcze nie wszystkie progi zostały usunięte, a długość ramp, jakie możemy zastosować w obecnych warunkach, pozwala na osiągnięcie kąta nachylenia przy wjeździe i wyjeździe wynoszącego 24%. Dlatego osoby poruszające się na wózkach inwalidzkich proszone są o przyjście do muzeum wraz z osobą towarzyszącą.
  • Uwaga! Ze względu na przejściowe trudności techniczne osoby poruszające się na wózkach elektrycznych czasowo nie mają możliwości wjazdu do pałacu. Niedogodności zostaną jak najszybciej usunięte.
  • Pierwsze piętro pałacu i Sala Uczt oraz poziom -1 nie są dostępne dla osób z niepełnosprawnością ruchową, w szczególności poruszających się na wózkach.
  • W każdym pomieszczeniu w pałacu znajduje się krzesło, z którego może skorzystać osoba potrzebująca odpoczynku.
  • W Galerii Północnej, Galerii Południowej oraz w Salonie Malinowym przygotowane zostały dodatkowe miejsca do siedzenia.
  • Toaleta dostosowana do potrzeb osób poruszających się na wózkach inwalidzkich znajduje się w Ogrodzie Różanym.
  • Do budynku i wszystkich jego pomieszczeń można wejść z psem asystującym i psem przewodnikiem.
stat