Portret rodzinny Jana III,  Henri Gascar, 2 poł. XVII w. ,  Kraków, Państwowe Zbiory Sztuki na Wawelu
Główna Konkurs Moda i obyczaje Ubiory polskie Ubiory obce Tkaniny Słownik Bibliografia Inne
Ubiory obce
Galeria portretów
Ubiory kobiece
Ubiory męskie
Ubiory kobiece w siedemnastowiecznej Europie
Zarys mody francuskiej
Początek wieku ‒ ostatnie lata panowania hiszpańskiej mody
Lata 1620‒1635: Nowa swobodna sylwetka
Lata 1635‒1655: Czas eleganckiego umiaru
Lata 1660‒1685: Splendor dworskiej mody
1685‒1700: Teatr dworskiej mody
Moda hiszpańska
Moda holenderska
Moda w pozostałych krajach zachodniej Europy
Koszule i "chusty białe" - czyli o bieliźnie w XVII wieku
Kształty i sznurówki - dzieje gorsetu w XVII wieku
Ubiór męski w siedemnastowiecznej Europie
Początek wieku- ostatnie lata panowania hiszpańskiej mody
Lata 1620-1645 - nowa swobodna sylwetka
Lata 1650-1675 - czas dworskich ekstrawagancji
Lata 1675-1700 - czas dworskiego munduru
Moda holenderska
Wpływy mody francuskiej i holenderskiej w zachodniej Europie
Ubiory do polowań i jazdy konnej w XVII wieku
Ubiory tureckie w XVII wieku
Ubiory kobiece w zachodniej Europie XVII wieku
Olga Skoczylas
Modę XVII wieku dyktowała Francja. Nowinki wprowadzane w Paryżu wyznaczały rytm zmian w modzie niemal całej zachodniej Europy.
Francuskie fasony zyskały popularność już w czasie wojny trzydziestoletniej, wypierając powoli wzorce hiszpańskie, a pod rządami Ludwika XIV Francja objęła niemal absolutną władzę nad światem mody. Francuskie ubiory, dodatki i fryzury były powszechnie naśladowane ‒ stanowiły wzorzec, do którego dostosowywano się w pozostałych krajach Europy. Trudno o bardziej wymowne potwierdzenie gospodarczej i politycznej przewagi Francji. Francuską modę zresztą świadomie propagowano – w tym czasie zaczęły powstawać pierwsze żurnale mody, w postaci zbiorów rycin, ukazujących najmodniejsze fasony.
Do zrozumienia przemian zachodzących w ubiorach kobiecych w XVII wieku, konieczne jest zatem przede wszystkim poznanie mody francuskiej – stanowi ona punkt odniesienia, gdy podejmujemy próbę naszkicowania panoramy europejskiej mody.
Zauważalny wpływ na modę europejską wywierały także Niderlandy ‒ mieszczańska Holandia stała się w XVII wieku kolonialną i handlową potęgą, skutecznie konkurującą z Francją. W przypadku Francji i Holandii można mówić o dwu odmiennych stylach życia, a zatem także i mody: o stylu dworskim (francuskim) i mieszczańskim (holenderskim). Ubiory holenderskich kobiet pozostawały do pewnego stopnia zależne od francuskich wpływów, jednak przez większą część XVII wieku zachowywały dużą odrębność w sposobie interpretowania pochodzących z Francji fasonów. Zasięg mody holenderskiej ograniczał się jednak głównie do krajów protestanckich.
Nastąpił natomiast zmierzch potęgi Hiszpanii, która wraz z utratą dominującej pozycji na arenie polityki międzynarodowej przestała nadawać ton także w sferze mody. Jednak w samej Hiszpanii kobiece ubiory dworskie przez kilkadziesiąt lat nie ulegały obcym wpływom – hiszpański dwór stał się bastionem tradycji, pozostając w izolacji od mody francuskiej.
Całkowitą odrębność zachowywały także stroje kobiece w Rosji, podczas gdy w Polsce czy na Węgrzech kobiety, w przeciwieństwie do mężczyzn, chętnie przyswoiły wzorce francuskie, dostosowując paryskie fasony do lokalnych warunków.
Przez cały XVII wiek ubiór kobiecy podlegał stopniowym przekształceniom, odzwierciedlającym zmiany mentalności i upodobań estetycznych. W strojach damskich zachodziła powolna, lecz doskonale widoczna ewolucja ‒ przekształcenia sylwetki kobiecej były mniej radykalne i wyraziste niż zachodzące w tym stuleciu przemiany sylwetki męskiej. Przy dużej zmienności dodatków i detali, takich jak wielkość dekoltu czy wysokość talii, sama ogólna forma sukni przez kilkadziesiąt lat nie zmieniała się tak radykalnie jak ubiory męskie.
Największa i znacząca zmiana pojawiła się w chwili zastąpienia sztywnego, zgeometryzowanego ubioru hiszpańskiego strojami luźniejszymi, o miększych i bardziej dynamicznych liniach, typowych dla nowej barokowej estetyki. Dopiero moda dworu Ludwika XIV narzuciła ponowne usztywnienie sylwetki, ujmując ją w ramy uroczystego ciężkiego od zdobień kostiumu. Stroje damskie stały się wówczas równie ozdobne jak męskie ‒ warto bowiem zwrócić uwagę, że ubiory kobiece były w XVII wieku przez dłuższy czas znacznie skromniejsze niż męskie.
© Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie 2015. Wszelkie prawa zastrzeżone.
stat