Synowie króla Jana Sobieskiego: Aleksander, Konstanty i Jan, artysta nieokreślony, 1685, Muzeum Narodowe w Krakowie
Główna Konkurs Dziecko Ubiory dziecięce Moda XVII w. Moda XVIII w. Moda XIX w. Tkaniny Rekonstrukcje Inne
Ubiory dziecięce
Odzież dziecięca od powijaków do 5. roku życia w XVII-XIX w.
Powijaki
Ukryta płeć
Atrybuty dzieciństwa
Skradzione dzieciństwo
Odzież z myślą o dzieciach
Stroje dziewcząt
Etoński garniturek
Ubiory na dziecięcych portretach trumiennych
Tkaniny stosowane na ubiory dziecięce od XVII do XIX wieku
Stroje dziewcząt znów podążają za modą kobiet
Anna Drążkowska
W XIX stuleciu kontynuowano reformę dziecięcego stroju, ponieważ dzieci znalazły się w centrum zainteresowań rodziców, stąd ich potrzeby stały się tak istotne. Dążenia do konstruowania odzieży dla dzieci, zapewniającej im wygodę i swobodę poruszania się, trwały do ok. 1830 roku. Charakterystycznym detalem ubiorów dziecięcych były pantalony, majtki z długimi ozdobnie wykończonymi nogawkami, które w latach dwudziestych XIX wieku, gdy szerokie sukienki stały się nieco krótsze, zaczęły spod nich wystawać.
W latach czterdziestych ubiory dziewczynek znowu zaczęły się stawać coraz bardziej dopasowane i coraz bardziej niewygodne. Te niekorzystne zmiany inspirowane były modą dorosłych kobiet.
Górna część sukienek miała stanik trzyczęściowy szpiczasto zakończony, gdzie środkowa część dekorowana była zakładkami lub gęsto przeszywanymi zmarszczeniami. Wąską talię zaznaczała unoszona na sztywnych halkach kopulasta spódnica, krojona z prostych brytów tkaniny, układanych w różne zakładki. Spódnicę starannie łączono ze stanikiem.
Pod koniec lat pięćdziesiątych ponownie zaczęły je utrzymywać ograniczające ruchy stelaże. Tym razem były to stelaże krynolinowe, będące miniaturami dużych obręczy przeznaczonych dla kobiet.
Od połowy XIX wieku można zaobserwować stałą tendencję do skracania dziecięcych pantalonów. Proces ten trwał do czasu, gdy po 1870 roku przestały one wystawać spod krótkich sukienek.
Uzupełnieniem dziecięcych kreacji były białe pończoszki i czarne buciki z wyższą cholewką oraz długie rozpuszczone włosy, przewiązane wstążką tworzącą opaskę. Dziewczęce głowy zdobiły małe kapelusiki z płaskim lub podwiniętym rondkiem. Gdy dziewczynki zaczęły dorastać, stopniowo przyzwyczajano je do kobiecej odzieży przez coraz mocniejsze zasznurowywanie gorsetów. Kreacje dziewczynek różniły się od kobiecych sukni przede wszystkim tym, że były od nich znacznie krótsze. Były one miniaturami kreacji noszonych przez ich matki i podobnie jak one miały spódnice obficie drapowane, rozłożone na krynolinach lub uformowane na uwypuklających pośladki wałkach lub turniurach.
W połowie lat siedemdziesiątych XIX wieku niektóre modele sukienek miały podwójne spódnice, gdzie wierzchnia warstwa tworzyła obfitą draperię. Często zdobiono je riuszkami i drobnymi falbankami. Małe dziewczynki w niektórych fasonach sukni ślepo kopiowanych z odzieży osób dorosłych wyglądały karykaturalnie. Przykładem może być suknia z nadmiernie poszerzanymi bufiastymi ramionami o nazwie „barani udziec”, które znacznie przewężały się w kierunku nadgarstków.
Te wszystkie elementy wymuszające i utrzymujące nienaturalne kształty sylwetki znowu kradły lekkość i beztroskę dzieciństwa. Dopiero pod koniec wieku pojawiły się tendencje mające na celu uproszczenie formy dziewczęcych sukienek.
Literatura
  • Ariés, Ph., 1995, Historia dzieciństwa. Dziecko i rodzina w dawnych czasach (tłum. M. Ochab), Marabut, Gdańsk.
  • Bazielich, B., 1982, Ubiory dziecięce od XVIII do pocz. XX wieku. Katalog zbiorów muzeów polskich, „Rocznik Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu. Etnografia”, z. 7, Bytom.
  • Buck, A., 1965, Clothes and Child. A Handbook of Childrens Dress in England 1500–1900, Holmes & Meier Publishers, New York.
  • Drążkowska, A.
    • 2007, Odzież dziecięca w Polsce w XVII i XVIII wieku, Wyd. Nauk. UMK, Toruń.
    • 2008, Odzież grobowa w Rzeczypospolitej w XVII i XVIII wieku, Wyd. Nauk. UMK, Toruń.
    • 2011, Historia obuwia na ziemiach polskich od IX do końca XVIII wieku, Wyd. Nauk. UMK, Toruń.
    • 2012, Ozdoby i nakrycia głowy na ziemiach polskich od X do końca XVIII wieku, Wyd. Nauk. UMK, Toruń.
  • Gutkowska-Rychlewska, M., 1968, Historia ubioru, Ossolineum, Wrocław.
  • Kitowicz, J., 1985, Opis obyczajów za panowania Augusta III, PIW, Warszawa.
  • Możdżyńska-Nawotka, M., 2013, Fakty materialne. Ubiory dziecięce od XVII wieku do II wojny światowej, [w:] M. Możdżyńska-Nawotka (red.), Dawna moda dziecięca, Muzeum Narodowe, Wrocław, s. 29–104.
  • Rose, C., 1989, Children’s Clothes Since 1750, B.T. Batsford, Londyn.
  • Turnau I.
    • 1967, Odzież mieszczaństwa warszawskiego w XVIII wieku, Ossolineum, Wrocław.
    • 1991, Ubiór narodowy w dawnej Rzeczypospolitej, Semper, Warszawa.
  • Żołądź-Strzelczyk D., 2002, Dziecko w dawnej Polsce, Wyd. Poznańskie, Poznań.
© Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie 2018. Wszelkie prawa zastrzeżone.
stat