Synowie króla Jana Sobieskiego: Aleksander, Konstanty i Jan, artysta nieokreślony, 1685, Muzeum Narodowe w Krakowie
Główna Konkurs Dziecko Ubiory dziecięce Moda XVII w. Moda XVIII w. Moda XIX w. Tkaniny Rekonstrukcje Inne
Ubiory dziecięce
Odzież dziecięca od powijaków do 5. roku życia w XVII-XIX w.
Powijaki
Ukryta płeć
Atrybuty dzieciństwa
Skradzione dzieciństwo
Odzież z myślą o dzieciach
Stroje dziewcząt
Etoński garniturek
Ubiory na dziecięcych portretach trumiennych
Tkaniny stosowane na ubiory dziecięce od XVII do XIX wieku
Nareszcie odzież zaprojektowana z myślą o dzieciach
Anna Drążkowska
Przez wielki dzieci z zamożnych rodzin zmuszane były do noszenia odzieży wzorowanej na ubiorach swoich rodziców, co powodowało, że była ona ciasna, niewygodna, krępowała delikatne dziecięce ciałka, opóźniając ich rozwój motoryczny i niejednokrotnie negatywnie wpływając na ich zdrowie.
W drugiej połowie XVIII wieku, pod wpływem myśli oświeceniowych, które wprowadziły zmianę obyczajów, stopniowo zaczęto odkrywać dzieciństwo i potrzeby dzieci, które wyrażały się między innymi w nowym sposobie ich wychowania zgodnie z naturą i w odzieży, która była dla nich zaprojektowana i miała uwzględniać potrzeby małych, rozwijających się organizmów. Dzięki temu powstał całkiem nowy, odrębny styl w dziecięcej modzie. Najszybciej te zmiany objawiły się w Anglii, gdzie sukienki systematycznie upraszczano, pozbawiając ich zbędnych detali, i w wyraźnym zmniejszeniu obwodu spódnicy. Po 1760 roku dzieci uwolniono od gorsetu, przez co ich odzież stała się wygodniejsza. Pod koniec lat siedemdziesiątych talię w sukienkach podkreślano szeroką szarfą. Dekolt wokół szyi wykańczano lamówką lub maleńką falbanką. Rękawy mogły być proste i długie lub krótkie i zebrane w bufki. Pozbawione nadmiernej liczby dodatków i usztywnień zreformowane sukienki stały się lekkie, a ich zwiewność podkreślały delikatne białe i przezroczyste muśliny, z których często je szyto. Sukienka w dalszym ciągu pozostawała odzieżą wspólną dla obu płci. Zdarzało się jednak, że dla odróżnienia małych chłopców przewiązywano ją niebieską szarfą. Do sukienek z podwyższonym stanem zakładano krótkie sznurowane z przodu kaftaniki.
Pod koniec XVIII wieku pojawił się również zreformowany i zaprojektowany specjalnie dla chłopców strój – we Francji występował pod nazwą à la Matelot, w Anglii określano go mianem skeleton suit. Zreformowany ubiór chłopięcy miał jednoczęściową konstrukcję: do długich spodni przypinano na wysokości pasa górną część skrojoną tak, że przylegała do dziecięcego torsu. Często wszystkie kolejne jego elementy wykrawano z tej samej tkaniny. Krótki kaftanik, przypominający mały żakiecik, zapinano z przodu na guziki, które przyszywano w jednym lub dwóch rzędach. Podkrój pod szyją był owalny lub ostro zakończony i przesłaniał go duży, leżący na ramionach biały kołnierz ozdobiony drobną falbanką.
W miejscu ich połączenia przewiązywano szeroką szarfę wiązaną w dużą kokardę. Stój skeleton różni się nieco od odzieży nazywanej à la Matelot brakiem falbanki przy wykończeniu wokół szyi oraz wprowadzeniem do konstrukcji spodni rozpinanego przodzika.
Zreformowana odzież dzięki temu, że była bardzo wygodna, szybko się rozpowszechniała. Zakładano ją dzieciom do ukończenia przez nie siedmiu, ośmiu lat. Później chłopcy zaczynali nosić zaczerpnięte z mody męskiej fraki i surduty. Zanim jednak w pełni przejęli odzież dorosłych mężczyzn, jedynym detalem nawiązującym do mody dziecięcej była koszula wykończona dużym wykładanym kołnierzem.
Analizując XIX-wieczne stroje dla chłopców, wyraźnie widać, że ich forma była zróżnicowana ze względu na wiek dzieci.
Małym chłopcom zakładano zapinane z przodu sukienki. Później tuniki z krótkimi spodenkami. Dla starszych chłopców, około piątego do siódmego roku życia, przeznaczony był krótki czarny żakiet bez zapięć, tzw. eton. Pod nim znajdowała się mała kamizelka, spod której wystawała biała koszula wykończona wykładanym kołnierzem. Ubiór uzupełniały szare spodnie i czapka, zamieniona później na kapelusz. Starsi chłopcy nosili już męską odzież. Od lat sześćdziesiątych XIX stulecia pojawia się w modzie chłopięcej coraz więcej fasonów, które wzorowane są ma męskich strojach sportowych. Wyraźnym i ciągłym zmianom podlegał krój chłopięcych spodni. W omawianym okresie pojawiły się na przykład krótkie spodenki pumpy, których formę otrzymano przez zebranie szerokich nogawek w wąski mankiet, zapiany pod kolanem. W latach siedemdziesiątych spodnie stały się wąskie i mogli je już nosić chłopcy w wieku od czterech lat, a w latach osiemdziesiątych znów modne były spodnie szerokie. Starsze dzieci do długich spodni zakładały małe żakieciki z owalnie wykończonymi połami, zapinane pod szyją na jeden guzik. Z czasem żakiecik zastąpiła znacznie wygodniejsza luźna marynarka. W tym samym czasie również odzież dla dzieci zaczęto przygotowywać z produkowanych maszynowo dzianin, które były bardzo wygodne, gdyż nie krępowały ruchów ciała.
© Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie 2018. Wszelkie prawa zastrzeżone.
stat